Skip Ribbon Commands
Skip to main content

 

Ngôn ngữ: Việt Nam | English
 
Website Hữu ích
Tin hoạt độngThứ 6, Ngày 24/07/2020, 14:25

Trong tổ sếu đầu đàn ở SHTP

(forbesvietnam.com.vn) - Khu công nghệ cao TP.HCM (SHTP) trong 18 năm hoạt động thu hút hơn 7 tỉ USD, trong đó có các dự án lớn như Intel, tổ hợp Samsung.

Những công ty FDI đặt cứ địa sản xuất tại khu công nghệ cao TP.HCM.

 

NHÀ MÁY PLATEL VINA NẰM TRONG KHUÔN VIÊN hơn 40.000m2, cách tổ hợp sản xuất điện tử của Samsung Consumer Electronics chưa đầy 10 phút di chuyển bằng xe hơi. Với vị trí sát tổ hợp có vốn đầu tư 1 tỉ USD, các sản phẩm gồm 500 loại của Platel Vina dễ dàng vận chuyển tới nhà máy Samsung, khách hàng lớn nhất và quan trọng nhất của họ.

Cùng thuộc Intops, trong khi nhà máy phía Bắc chuyên cung cấp linh kiện, phụ kiện điện thoại di động, máy tính bảng, gắn với cụm công nghiệp điện tử của Samsung ở vùng Thái Nguyên – Bắc Ninh; Platel Vina ở SHTP tập trung sản xuất, lắp ráp linh kiện cho điện tử gia dụng như tivi, máy giặt, tủ lạnh – các sản phẩm chính mà công ty TNHH Điện tử Samsung HCMC CE Complex (SEHC) sản xuất.

Trong phân xưởng nhựa, 36 máy ép nhựa trọng tải từ 220 tấn tới 3.200 tấn vận hành tự động. Chỉ tay vào chiếc máy 3.200 tấn, ông Hiemin Yu, giám đốc điều hành Platel Vina nói: “Đây là chiếc máy có khả năng sản xuất tự động mặt sau tivi từ 75-98 inch, những sản phẩm mới nhất của Samsung.”

Ở thời điểm hiện tại, trong tổng số 7,7 tỉ USD công bố đầu tư ở SHTP, Samsung là nhà đầu tư lớn nhất, chiếm khoảng 26% tổng vốn đăng ký. Theo Samsung Việt Nam, SEHC là nhà máy điện tử gia dụng lớn nhất tại Đông Nam Á của tập đoàn điện tử này. Chưa kể các nhà cung ứng đầu tư vào để cung ứng thiết bị, linh kiện, phục vụ cho cụm sản xuất phức hợp điện tử, gia dụng lớn nhất miền Nam của Samsung.

Trong 157 dự án được cấp phép ở khu công nghệ cao 18 năm tuổi ở miền Nam, hầu hết thuộc bốn lĩnh vực chính là vi điện tử, tự động hóa, cơ khí chính xác và công nghệ sinh học. Trong đó, ba mảng đầu có rất nhiều tên tuổi trong lĩnh vực công nghệ như Intel, Samsung, Nidec Corporation, Jabil, Allied Techonology, Sonion, Daeyoung Electronics Vina, Novas EZ…

Mảng công nghệ sinh học, dược phẩm, bên cạnh nhà máy của Sanofi, có một số nhà máy của doanh nghiệp trong nước. Bà Lê Bích Loan, phó ban quản lý SHTP nói: “Trong giai đoạn 1 diện tích ở SHTP gần như đã lấp đầy. Giai đoạn 2 đang được điều chỉnh quy hoạch, theo định hướng chào đón các doanh nghiệp R&D.”. Ông Yu cho biết: “Số lượng đơn hàng của Samsung tăng lên đáng kể.”

Bên cạnh cung ứng mặt sau cho tivi cỡ lớn, linh kiện máy giặt, tủ lạnh cho nhà máy ở Việt Nam, theo ông Yu, sản phẩm của Platel Vina còn xuất sang châu Âu, Mỹ. Nhận giấy phép đầu tư từ cuối năm 2015, Platel Vina đi vào hoạt động năm 2016. Thời gian đầu, họ phải tăng cường đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật từ Intops (Hàn Quốc), công ty mẹ của Platel Vina.

Hiện nay, trong 450 nhân lực, lượng kỹ sư tại chỗ chiếm 15,5%, “đủ sức vận hành.” Đi cùng Samsung, Platel Vina tăng dần quy mô nhân lực, cũng như khả năng sản xuất. Tháng 4.2019, họ nhập khẩu máy phun 3.200 tấn, “thuộc loại lớn nhất ở TP.HCM,” để theo kịp xu hướng sản xuất tivi cỡ lớn của Samsung.

Nếu như Samsung giữ vị thế lớn nhất về quy mô vốn đầu tư tại SHTP, Intel là dự án có ý nghĩa đặc biệt. Cuối tháng 2.2006, tại hội trường Thống nhất (TP.HCM), diễn ra lễ họp báo công bố Intel nhận giấy phép đầu tư nhà máy sản xuất, lắp ráp và kiểm định chip (ATM) tại khu công nghệ cao TP.HCM.

Ở thời điểm ấy, Intel là nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ cao đầu tiên đầu tư vào khu công nghệ cao. Đây cũng là dự án lớn nhất xét về quy mô đăng ký, với tổng vốn đăng ký ban đầu hơn 600 triệu USD.

Với SHTP được thành lập từ 2002, để thu hút được dự án tầm cỡ này, mà ông Phạm Chánh Trực, nguyên phó bí thư Thành ủy TP.HCM, hồi tưởng trong kỷ yếu 10 năm SHTP, rằng “diễn ra nhiều vòng đàm phán rất gian nan.”

Có lúc, ông Trực “phải bước ra khỏi phòng làm việc để điện thoại trực tiếp cho phó thủ tướng thường trực Nguyễn Tấn Dũng [khi đó phụ trách chỉ đạo đàm phán liên quan tới dự án] để xin ý kiến chấp thuận” do “những vấn đề như vậy khó có thể giải quyết được ở cấp địa phương hay cả cấp bộ, trong khi đòi hỏi phải có ý kiến giải quyết liền.”

 

 

Trong danh sách ứng viên để Intel lựa chọn đặt nhà máy ATM, bên cạnh TP.HCM, còn có Đại Liên (Trung Quốc), Chennai (Ấn Độ), Amata Nakorn (Thái Lan).

Mỗi nơi đều có những điểm mạnh và điểm yếu. Như lãnh đạo bộ phận lựa chọn và phát triển địa điểm đầu tư toàn cầu của Intel, ông Blain Trendler, kể cho các tác giả của tình huống nghiên cứu thuộc trường Kinh doanh Harvard (HBS), Ấn Độ có tình hình chính trị không rõ ràng, Thái Lan bị nguy cơ thiên tai, còn các ưu đãi và miễn giảm của Trung Quốc thì không bằng so với Việt Nam.

THEO NHÓM TÁC GIẢ BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG 10 năm đầu tư của Intel vào Việt Nam công bố năm 2018, hai lý do chính để Việt Nam được chọn là môi trường vĩ mô ổn định về chính trị và kinh tế, và cam kết mạnh mẽ và hành động quyết liệt của chính phủ Việt Nam, đặc biệt là của TP.HCM.

Ông Phạm Chánh Trực, người sau này trở thành trưởng ban đầu tiên của SHTP nhớ lại: “Chúng tôi đã làm mọi thứ có thể để thể hiện cam kết của mình. Khi chúng tôi ở California, chúng tôi được biết vị chủ tịch của Intel đang đi công tác ở Washington D.C. Vì vậy chúng tôi quyết định ngay là bay sang thủ đô để gặp ông ấy.”

Chín tháng sau khi có giấy phép, tháng 11.2006, Intel nâng diện tích nhà máy lên gấp ba lần, tổng vốn đầu tư đạt 1 tỉ USD. Trong quá trình xây dựng nhà máy ban quản lý SHTP phải đối mặt với nhiều thử thách về xây dựng hạ tầng, an toàn lao động. Chẳng hạn, trong 10 tháng phải hoàn tất trạm điện trị giá 16 triệu USD từ thiết kế, xây dựng, đặt mua thiết bị đúng yêu cầu của Intel.

Ông Nguyễn Đình Mai – nguyên trưởng ban quản lý SHTP – nhớ lại, mời một nhà thầu từng xây dựng cho Intel để ký hợp đồng từ thiết kế cho tới đặt hàng, thi công trong 10 tháng. Điều kiện là, theo ông Mai, “nếu Intel đồng ý mà tôi từ chối ông, tôi vẫn trả tiền cho ông.” Sau bốn năm xây dựng, tháng 7.2010, lô chip chế tạo tại Việt Nam đầu tiên của Intel được xuất khẩu.

Từ dự định chỉ sản xuất chip máy tính, do nhu cầu thiết bị công nghệ thay đổi, cuối năm 2013, nhà máy của Intel nâng cấp quá trình sản xuất từ chip máy tính sang sản phẩm có công nghệ phức tạp, giá trị gia tăng cao SOC (system on chip) dùng trong máy tính bảng, thiết bị di động.

Tháng 11.2014, tổng giám đốc nhà máy Intel Việt Nam, bà Sherry Boger tuyên bố, Intel lắp đặt dây chuyền sản xuất thứ hai tại nhà máy ATM ở Việt Nam, chuyên sản xuất hai dòng sản phẩm chủ đạo của Intel là hệ thống trên một chip cho máy tính bảng cũng như điện thoại thông minh và CPU thế hệ thứ tư của Intel.

Sau dự án của Intel, các doanh nghiệp sản xuất điện tử của nước ngoài lần lượt xuất hiện tại Việt Nam. Năm 2007, Samsung công bố đầu tư vào Bắc Ninh, với quy mô tăng dần từ mức 670 triệu USD, lên 17 tỉ USD như hiện nay.

Kế tiếp Robert Bosch năm 2008, ON Semiconductor năm 2011, dự án 1,3 tỉ USDcủa LG năm 2013... Đánh giá tác động các dự án quan trọng như Intel, theo nhóm tác giả đại học Fulbright Việt Nam, bên cạnh tác động trực tiếp vào kim ngạch xuất khẩu, vai trò quan trọng khác là hình thành cụm công nghệ cao và hình ảnh con sếu đầu đàn trong thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Nguyên phó thủ tướng Vũ Khoan kể: “Sau khi tính toán, cân nhắc, Thủ tướng Phan Văn Khải đã đồng ý tạo cho họ những điều kiện tốt nhất vì tập đoàn hàng đầu thế giới Intel vào Việt Nam không những ‘làm mồi’ để xây dựng khu công nghệ cao mà còn phát đi một thông điệp: Việt Nam là mảnh ‘đất lành’, có thể mạnh dạn vào đầu tư…”

Do đặc thù của ngành chip, chuỗi công nghiệp phụ trợ khá chuyên biệt nên hiệu ứng Intel trong công nghiệp phụ trợ chưa thể cao, các doanh nghiệp như Samsung, LG, Sharp, Panasonic luôn đi cùng với các doanh nghiệp cung ứng.

Trong SHTP, ngoài Platel Vina còn có nhiều doanh nghiệp cung ứng cho Samsung như Aureumaex Precision Plastics Việt Nam, Daeyoung Electronics Vina… Bên cạnh doanh nghiệp phụ trợ cho Samsung, còn có các doanh nghiệp cung cấp linh kiện, vi mạch cho ngành điện tử như Nidec (bốn nhà máy), Jabil, Sonion…

MỐI LIÊN KẾT GIỮA DOANH NGHIỆP TRONG CHUỖI GIÁ TRỊ không chỉ gói gọn trong phạm vi SHTP mà mở rộng ra các khu công nghiệp, khu chế xuất tại TP.HCM và các địa bàn lân cận.

Trong hai năm qua, phóng viên Forbes Việt Nam có dịp thăm một số doanh nghiệp điện tử cung ứng cho Samsung, với nhà máy ở Nhơn Trạch - Đồng Nai, Bình Phước. Trong đó, có Soundpia, doanh nghiệp sản xuất loa tivi số 1 thế giới nhờ cung ứng sản phẩm cho Samsung.

Đánh giá về dự án của Intel, ông Vũ Khoan nhận xét: “Những kết quả vận động, tiếp thị chỉ có giá trị khởi động, điều quan trọng hơn, có ý nghĩa quyết định thành bại của mô hình này chính là nội lực của chúng ta.” Ông giải thích thêm, nội lực ấy chính là “nguồn nhân lực có chất lượng cao.”

Các doanh nghiệp lớn như Intel, Samsung trong thời gian đầu tư, vận hành nhà máy ở Việt Nam đều nỗ lực thúc đẩy đào tạo đội ngũ chuyên gia, kỹ thuật viên. Chẳng hạn Intel phối hợp với các trường đại học, cao đẳng trong nước và đại học Arizona, Mỹ để thực hiện chương trình liên minh giáo dục đại học ngành Kỹ thuật (HEEAP).

Trong chuỗi cung ứng của Intel, cũng có doanh nghiệp cơ khí của Việt Nam cung cấp sản phẩm có độ chính xác cấp trung bình. Ở Samsung, tính đến cuối năm 2019 có 42 doanh nghiệp cung ứng cấp 1, thay vì có một doanh nghiệp trong nước ở thời điểm 2015.

Ngay cả ở Platel Vina, họ cũng có ba nhà cung ứng Việt Nam trong tổng số năm nhà cung ứng. Bình quân năm 2019 mỗi lao động của Platel Vina tạo ra 111.000 USD, qua các sản phẩm ép nhựa, sơn, in và lắp ráp. Trong chín năm kể từ khi nhà máy đi vào hoạt động, Intel đóng góp 36 tỉ USD, tương ứng với 60% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu của SHTP.

Khi được hỏi về khả năng hấp thu dòng vốn FDI vào lĩnh vực điện tử nói riêng và công nghệ nói chung, lãnh đạo một số doanh nghiệp điện tử cho biết, bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian, chủ động nguồn nguyên liệu, linh kiện, phụ kiện trong nước là điều được nhiều doanh nghiệp mong đợi.

Cuối tháng 6.2020, tại trung tâm đào tạo thuộc SHTP diễn ra ngày hội chuỗi cung ứng, kết nối Techtronic Industries, doanh nghiệp công bố đầu tư 650 triệu đô la Mỹ vào SHTP trong năm 2019, với các nhà sản xuất, cung ứng của Việt Nam.

Bà Lê Bích Loan, phó ban quản lý SHTP cho biết, mỗi năm họ đều cùng các doanh nghiệp như Intel, Samsung, Nidec tổ chức sự kiện tương tự để các bên gặp gỡ, đánh giá nhu cầu, khả năng, để mở rộng nguồn cung ứng tại Việt Nam.

 

Ông Hiemin Yu,  giám đốc điều hành Platel Vina. 

 

(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 86, tháng 7.2020


Số lượt người xem: 26Bản in Quay lại

SỐ LƯỢT TRUY CẬP